Czym jest omniseksualizm? Definicja i najważniejsze różnice

Spotkałeś się z pojęciem omniseksualizm i gubisz się w definicjach? W tym tekście poznasz jego znaczenie, cechy i różnice wobec panseksualizmu. Dzięki temu łatwiej nazwiesz to, co sam czujesz do innych ludzi.

Czym jest omniseksualizm?

Omniseksualizm to orientacja, w której możliwy jest pociąg seksualny, romantyczny i emocjonalny do osób każdej płci i każdej orientacji. Przedrostek „omni” pochodzi z łaciny i znaczy „wszystko”, dlatego mówi się, że osoba omniseksualna może zakochać się w człowieku bez zawężania się do jednego czy dwóch rodzajów płci. W praktyce oznacza to otwartość na bardzo szerokie spektrum tożsamości płciowych.

Ważne jest też to, że omniseksualność nie ogranicza się wyłącznie do sfery fizycznej. Dla wielu osób identyfikujących się w ten sposób większe znaczenie ma charakter, wrażliwość, poczucie humoru czy światopogląd partnera. Płeć oraz orientacja drugiej osoby są zauważane, ale nie zamykają drogi do relacji, jeśli pojawi się więź i emocjonalna bliskość.

Jak brzmi definicja omniseksualności?

W prostych słowach: osoba omniseksualna może odczuwać pociąg do wszystkich płci, a także do osób o różnych orientacjach psychoseksualnych. Partnerem może być kobieta, mężczyzna, osoba niebinarna, osoba transpłciowa, ale też ktoś, kto sam określa się jako heteroseksualny, homoseksualny, biseksualny czy aseksualny. Tak rozumiana orientacja nie stawia płci czy etykiety na pierwszym miejscu.

Istnieje też teoria, według której każdy człowiek rodzi się potencjalnie omniseksualny, a dopiero proces socjalizacji i normy kulturowe zawężają to, kogo uznajemy za „dozwolonego” partnera. Nie wszyscy badacze się z tym zgadzają, ale pokazuje to, jak mocno temat łączy się z dyskusją o wolności w obszarze seksualności i relacji międzyludzkich.

Jakie są cechy osoby omniseksualnej?

W opisach tej orientacji często powtarza się kilka charakterystycznych elementów. Warto spojrzeć na nie jak na pewien wzorzec, a nie sztywną listę wymogów, bo każda osoba przeżywa swoją seksualność trochę inaczej.

Do najczęściej wymienianych cech omniseksualności należą:

• możliwość stworzenia relacji z osobami wszystkich płci,
• otwartość na partnerów o różnych orientacjach psychoseksualnych,
• świadomość płci i tego, jak wpływa ona na dynamikę relacji,
• mocne skupienie na osobowości, charakterze i inteligencji,
• mniejsze znaczenie cielesności, wyglądu czy stereotypowych ról płciowych.

Istotny jest też brak zgody na jakiekolwiek formy przemocy czy nadużyć. Osoby omniseksualne wyraźnie odcinają się od zjawisk takich jak pedofilia, zoofilia czy nekrofilia. Omniseksualizm dotyczy wyłącznie relacji między dojrzałymi osobami dorosłymi, które mogą wyrazić wolną i świadomą zgodę.

Omniseksualizm nie znaczy „z kimkolwiek, kiedykolwiek” – oznacza „z każdą płcią, jeśli jest uczucie, zgoda i szacunek”.

Jak wygląda flaga omniseksualna?

Tak jak wiele innych orientacji, także omniseksualność ma swój symbol w postaci flagi. Pojawia się ona na profilach w mediach społecznościowych, podczas marszów równości czy w materiałach edukacyjnych. Dla części osób to tylko grafika, ale dla wielu innych to ważny znak przynależności i widoczności.

Flaga omniseksualna ma pięć poziomych pasów w określonych kolorach. Inspiruje się ideą włączenia wszystkich płci i sposobów przeżywania swojej seksualności. Każdy kolor ma swoje znaczenie i odnosi się do innego fragmentu spektrum.

Jakie znaczenie mają kolory flagi?

Najczęściej spotykana wersja flagi składa się z:

• dwóch różowych pasów – symbolizują pociąg do kobiet i feminizowanych tożsamości,
• dwóch pasów w odcieniach błękitu – odnoszą się do pociągu do mężczyzn i maskulinizowanych tożsamości,
• środkowego pasa w kolorze granatowo-fioletowym – reprezentuje pociąg do osób niebinarnych oraz całej przestrzeni pomiędzy tradycyjnymi kategoriami płci.

Takie zestawienie kolorów ma pokazywać, że w omniseksualności żadna płeć nie jest „poza zasięgiem”. Środkowy pas, łączący w sobie odcienie niebieskiego i różu, podkreśla istnienie wielu tożsamości, które nie mieszczą się w prostym podziale „kobieta – mężczyzna”.

Czym omniseksualizm różni się od panseksualizmu?

Gdy pojawia się słowo omniseksualizm, bardzo szybko obok staje inne pojęcie: panseksualizm. Obie orientacje opisują pociąg do więcej niż jednej płci i obie odrzucają sztywny, binarny podział na kobiety i mężczyzn. Różnica istnieje, ale jest dość subtelna i dotyczy głównie tego, jak odczuwasz i postrzegasz płeć partnera.

W skrócie można powiedzieć, że panseksualność częściej opisuje osoby, dla których płeć jest zupełnie drugorzędna, a nawet prawie niewidoczna. Z kolei osoby omniseskualne płeć widzą, biorą ją pod uwagę, ale nie zamyka ich ona na żadną grupę ludzi. To raczej dodatkowy element atrakcyjności, a nie twarda bariera.

Jak rozumie się panseksualizm?

Panseksualizm to orientacja, w której możliwy jest pociąg seksualny, emocjonalny i romantyczny do osób niezależnie od ich płci biologicznej, tożsamości płciowej czy ekspresji płci. Sam przedrostek „pan” pochodzi z języka greckiego i również znaczy „wszystko”. Wiele osób mówi o sobie: „zakochuję się w ludziach, nie w płciach”, co dobrze oddaje istotę tej orientacji.

W definicjach organizacji takich jak GLAAD podkreśla się, że panseksualność nie oznacza pociągu do wszystkich osób na świecie. Chodzi o to, że płeć nie jest czynnikiem decydującym. Czujesz chemię albo nie, ale nie odcinasz się z góry od żadnej tożsamości płciowej. Dlatego panseksualność często łączy się z dużą otwartością na różnorodność płciową i odejście od ścisłego myślenia kategoriami „kobieta – mężczyzna”.

Omniseksualizm a panseksualizm – najważniejsze różnice

Żeby lepiej uchwycić różnice między tymi dwiema orientacjami, dobrze jest zestawić je obok siebie. Wtedy widać, że często chodzi bardziej o sposób opisu doświadczeń niż o całkowicie odmienne przeżywanie pociągu czy miłości.

Porównanie omniseksualizmu i panseksualizmu można przedstawić w formie krótkiej tabeli:

Dla części osób te różnice są bardzo ważne i pomagają precyzyjniej nazwać własne doświadczenie. Inni używają obu terminów zamiennie, bo w ich przeżyciu pociągu granica między omniseksualnością a panseksualnością niemal się zaciera. Żadna z tych etykiet nie jest „lepsza” ani „bardziej prawidłowa” – liczy się to, co lepiej opisuje twoje życie.

Dla osoby omniseksualnej płeć partnera może być widoczna. Dla panseksualnej – często schodzi na dalszy plan i niemal znika z pierwszego pola uwagi.

Jak odróżnić omniseksualizm od biseksualizmu i poliseksualizmu?

Gdy zaczynasz poznawać spektrum orientacji psychoseksualnych, szybko okazuje się, że jest tam wiele nazw opisujących pociąg do więcej niż jednej płci. Obok omniseksualności pojawiają się takie pojęcia jak biseksualizm czy poliseksualizm. Na pierwszy rzut oka mogą brzmieć podobnie, ale stoją za nimi trochę inne doświadczenia.

To, jak sam siebie nazwiesz, nierzadko zależy od tego, jak postrzegasz płeć, jak myślisz o własnych relacjach oraz z jakimi słowami czujesz się po prostu komfortowo. Te etykiety mają pomagać w komunikacji, identyfikacji i budowaniu społeczności, a nie wtłaczać kogokolwiek w sztywne ramy.

Omniseksualizm a biseksualizm

Biseksualizm definiuje się najczęściej jako pociąg do więcej niż jednej płci. Historycznie prefiks „bi” odnoszono do podziału na kobiety i mężczyzn, co wpisywało się w binarne myślenie o płci. W nowszych ujęciach wiele osób biseksualnych podkreśla jednak, że ich pociąg obejmuje również osoby transpłciowe i niebinarne, a więc nie ogranicza się sztywno do dwóch kategorii.

Osoba omniseksualna z kolei opisuje swoje doświadczenie tak, że dostrzega pełne spektrum płci i orientacji. Może mieć swoje preferencje, ale żadna płeć nie jest z góry wyłączona z potencjalnych relacji. W odróżnieniu od klasycznego, bardzo binarnego rozumienia biseksualizmu, omniseksualność zakłada większą widoczność wielu różnych tożsamości płciowych.

Omniseksualizm a poliseksualizm

Poliseksualizm opiera się na pociągu do wielu, ale nie wszystkich płci. Osoba poliseksualna może czuć się przyciągana na przykład do kobiet i osób niebinarnych, ale już nie do mężczyzn. Może też mieć inny zestaw tożsamości, który obejmuje, a od innych się dystansuje. To wciąż szerokie spektrum, ale z wyraźnymi wyłączeniami.

W omniseksualności tego typu wyłączenia z założenia nie występują. Masz potencjalną otwartość na wszystkie płcie i orientacje, nawet jeśli w praktyce częściej wybierasz podobny typ osób. To trochę tak, jakby poliseksualność była „wieloma wybranymi kolorami z palety”, a omniseksualność – dostępem do całej palety, choć każdy i tak sięga po te barwy, które najbardziej go pociągają.

Jakie mity narosły wokół omniseksualizmu?

Każda orientacja wymykająca się prostemu schematowi „hetero – homo” bywa obudowana stereotypami. Omniseksualizm nie jest tu wyjątkiem. Część tych przekonań wynika z niewiedzy, część z lęku przed innością, a część z uproszczonych obrazów krążących w internecie. Zanim nazwiesz czyjeś zachowanie, warto sprawdzić, co faktycznie oznacza dana etykieta.

Fałszywe wyobrażenia mogą utrudniać coming out, psuć relacje rodzinne i przyjacielskie, a nawet wpływać na samoocenę osoby omniseksualnej. Kiedy słyszysz wciąż te same mity, z czasem łatwo zacząć w nie wątpić albo się przed nimi bronić, zamiast spokojnie tłumaczyć swoje potrzeby i uczucia.

Czy omniseksualność oznacza pociąg do wszystkich?

Najczęściej powtarzany mit brzmi: „osoba omniseksualna leci na każdego”. To nieprawda. Tak jak osoba heteroseksualna nie zakochuje się w każdym napotkanym członku płci przeciwnej, tak osoba omniseksualna nie czuje pociągu do wszystkich ludzi na świecie. W grę wchodzą te same czynniki, co u innych: chemia, wartości, poczucie bezpieczeństwa, wspólne doświadczenia.

Realne znaczenie ma więc nie to, że „wszystkich chce”, ale że żadna płeć nie jest automatycznie wykluczona. Gdy pomiędzy dwiema osobami pojawia się bliskość, płeć może być jedynie jednym z elementów układanki, a nie bramką „tak/nie”, która decyduje o szansie na związek.

Czy omniseksualiści są rozwiązli?

Inny częsty stereotyp łączy omniseksualność z rozwiązłością czy „niezdecydowaniem”. Sama możliwość odczuwania pociągu do wielu płci nie mówi nic o tym, jak często ktoś zmienia partnerów, czy woli związki krótkie, czy długoterminowe. Styl życia i potrzeba bliskości to zupełnie oddzielna kwestia od orientacji psychoseksualnej.

Osoba omniseksualna może być tak samo monogamiczna jak ktokolwiek inny. Może też być poliamoryczna, ale to już temat dotyczący struktury relacji, a nie tego, kogo uznaje za atrakcyjnego. Dla wielu omniseksualistów ważne jest właśnie to, że ich związki mogą być bardzo trwałe i oparte na głębokich uczuciach, a nie na szybkim zaspokajaniu libido.

Omniseksualność mówi o tym, do kogo możesz poczuć pociąg. To, jak budujesz relacje, zależy już od twoich wartości, granic i życiowych wyborów.

Gdzie na spektrum orientacji mieści się omniseksualizm?

Współczesna seksuologia odchodzi od myślenia o seksualności w prostym układzie „hetero kontra homo”. Coraz częściej mówi się o spektrum orientacji psychoseksualnych, w którym mieszczą się różne sposoby przeżywania pociągu, bliskości i miłości. W tym pasmie znajdują się m.in. heteroseksualność, homoseksualność, biseksualność, panseksualność, aseksualność, demiseksualność i właśnie omniseksualność.

Omniseksualizm zajmuje miejsce tam, gdzie pociąg może obejmować wszystkie płcie, a płeć sama w sobie jest zauważana, ale nie wykluczająca. W ten sposób łączy się trochę z panseksualnością, a trochę z nowocześnie rozumianym biseksualizmem. Dla wielu osób to wygodna etykieta, która pozwala powiedzieć: „widzę płeć, wiem, że ma znaczenie kulturowe, ale nie chcę, żeby mnie ograniczała w miłości”.

Jeśli czujesz, że przyciągają cię bardzo różne osoby, o odmiennych tożsamościach płciowych i orientacjach, a płeć jest dla ciebie jednym z wielu elementów, a nie jedynym filtrem, być może to właśnie omniseksualizm najlepiej opisuje twoje doświadczenie. W razie wątpliwości pomocne bywa spotkanie z psychoterapeutą pracującym afirmatywnie z osobami LGBTQ+, który stworzy bezpieczną przestrzeń do przyglądania się swoim uczuciom i pragnieniom.