Co jest najważniejsze w mieszkaniu alergika? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, ale wiadomo, że podstawą jest uwolnić się od alergenów. Dlatego temat ten traktujemy tak szeroko i z różnych stron:
Alergia a używki: herbata, zioła
Substancje inne niż kofeina zawarte w herbacie nie są istotnymi czynnikami mogącymi wywoływać poważne reakcje alergiczne w mechanizmie IgE-zależnym. Niekiedy takimi czynnikami mogą być różnego typu dodatki do herbaty. Z punktu widzenia alergizującego działania herbaty zasadniczy problem tkwi w jej cyklu produkcyjnym.
Prof. dr hab. n. med. Jerzy Kruszewski
Kierownik Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii Instytutu Medycyny Wewnętrznej CSK WAM w Warszawie
ALERGIA 3/10 2001
Alergia a używki cz. III
Herbata, zioła
Herbata (herbatka) to współcześnie bardzo wieloznaczne pojęcie. Klasyczna herbata to typowy napój Wschodu. Zwyczaj picia herbaty w Europie upowszechnił się dopiero w XVII w., a w Polsce w XVIII. Już w owych czasach herbata była reklamowana nie tylko jako napój, ale również jako lek na kolki, kamienie żółciowe i migreny. Obok naparu z liści herbaty (czarnej i zielonej), który obecnie, obok kawy, jest jednym z najbardziej popularnych napojów (w 1991 r. wyprodukowano ok. 2,6 mln ton herbaty), określa się tak również wiele innych naparów z podobnych surowców pochodzenia roślinnego (herbata paragwajska, misyjna, jezuicka - yerba mate z liści krzewu mate, Kombucha tea, rooibos tea), jak również niektórych innych krzewów, ziół (herbata sudańska - z kwiatu malwy sudańskiej, inne herbatki ziołowe), owoców (herbaty owocowe) itp., często z różnymi dodatkami. Jednak typowa herbata to napar z odpowiednio przetworzonych pączków listkowych i młodych listków krzewów z rodzaju kamelia, uprawianych na terenach podgórskich strefy tropikalnej (Indie, Chiny, Sri Lanka, Kenia, Indonezja, Gruzja, Wietnam). Z plantacji o powierzchni 1 ha otrzymuje się od 2 do 12 ton/rok liści, które poddawane są procesowi więdnięcia, skręcania (rozrywania), przesiewania, fermentacji (tylko herbata czarna - ciemnienie z powodu utleniania garbników), suszenia, sortowania, ewentualnie prasowania, granulowania, proszkowania, aromatyzowania i pakowania. Sucha herbata zawiera ok. 3% wody, 2-4,5% kofeiny (tu zwyczajowo zwanej teiną), 4-12% taniny oraz niewielkie ilości innych garbników i olejków eterycznych. W ostatnim dziesięcioleciu spożycie herbaty znacznie zmniejszyło się. W Anglii, słynącej z dużej tradycji picia tego napoju, w latach 1989 - 1999, m. in. pod wpływem promocji coca-coli i innych napojów "energetyzujących ", spożycie herbaty spadło z 46 g do 32 g liści. Dlatego, obok wartości smakowych i psychostymulujących, obecnie, podobnie jak w XVIII w., mocno podkreśla się prozdrowotne znaczenie picia herbaty, m. in. znaczenie profilaktyczne, np. w przypadku chorób serca, udarów, nowotworów i astmy.
Herbata a alergia
Podobnie jak w przypadku kawy, działanie naparu herbaty w głównej mierze zależy od zawartej kofeiny. Zatem spora część problematyki poruszonej w poprzednim artykule (1), dotyczącym kawy, jest aktualna i przy omawianiu herbaty. Wiele opracowań dotyczących epidemiologii, czynników ryzyka wspólnie traktuje kawę i herbatę. Ogólnie biorąc, duże spożycie herbaty i brak opisów poważnych reakcji natychmiastowych sugerują, że substancje inne niż kofeina zawarte w herbacie nie są istotnymi czynnikami mogącymi wywoływać poważne reakcje alergiczne w mechanizmie IgE-zależnym. Niekiedy takimi czynnikami mogą być różnego typu dodatki do herbaty i napojów sporządzanych na bazie herbaty w celach smakowych (olejki zapachowe, substancje smakowe, zioła, owoce, miód, konfitury) (2, 3, 4, 5). Z punktu widzenia alergizujacego działania herbaty zasadniczy problem wydaje się wynikać z faktu, że w cyklu produkcyjnym herbaty występuje wiele etapów stwarzających ryzyko uczulenia i zachorowania na astmę zawodową. Szczególne znaczenie dla występowania reakcji alergicznych ma praca przy fermentacji liści (herbata czarna - pleśnie, drożdże) oraz przy suszeniu, sortowaniu i pakowaniu (powstający pył obu rodzajów herbaty) (6, 7, 8, 9, 10, 12). Z tego powodu alergia zawodowa pracowników przetwórni herbaty nie dotyczy tylko regionów, gdzie jest ona zbierana (10, 11), ale występować może również w innych częściach świata, w tym także w naszym kraju (13).
Pył herbaty jako alergen
Szczególne ryzyko uczulenia i rozwoju astmy zawodowej dotyczy pracujących przy paczkowaniu herbaty. W diagnostyce duże znaczenie ma test ekspozycji zawodowej z oceną wskaźników spirometrycznych lub pomiarów PEF, mniejsze - nieswoista próba prowokacji oskrzeli. Testy skórne z firmowymi (Bencard) wyciągami z herbaty zwykle są ujemne. Nie wydaje się, by atopia była czynnikiem ryzyka uczulenia, a testy skórne z różnymi roztworami herbaty zwykle są ujemne (7, 14).
Trzeba jednak podkreślić, że istnieją dane o możliwości IgE-zależnego mechanizmu astmy zawodowej u pracowników przetwórni herbaty. Shirai i współpracownicy (15) opisali trzech chorych pracujących w przetwórni zielonej herbaty z natychmiastową reakcją na kurz zielonej herbaty (astma i objawy nieżytu nosa), z dodatnimi testami skórnymi i testem prowokacji oskrzeli na epigallokatechynę. Jest to białko o masie cząsteczkowej ok. 458 D, stanowiące główną katechynę zielonej herbaty. Epigallokatechyna jest zdolna do uwalniania histaminy z krwinek białych u ok. 75% chorych na astmę w wyniku ekspozycji na kurz zielonej herbaty, co może przemawiać za IgE-zależnym mechanizmem uczulenia (16). Inni autorzy (13) uważają natomiast, że istotnym czynnikiem astmy zawodowej u pracowników przetwórni herbaty mogą być też grzyby pleśniowe, zwłaszcza Aspergillus niger, co może być potwierdzone testami skórnymi lub obecnością swoistych przeciwciał w surowicy. Możliwy jest również udział innych grzybów pleśniowych. Obok reakcji I typu, pył herbaty może być również przyczyną reakcji alergicznych w mechanizmie III typu wg Gella i Coombsa (6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14).
Herbata w samoleczeniu astmy
Stwierdzono, że spożycie herbaty i kawy wykazuje ujemną korelację z występowaniem astmy (17). Sugeruje się, a część chorych ciągle jest mocno przekonana, że herbata i kawa mogą być pomocne w samoleczeniu astmy. W badaniach Blanca i współpracowników (18) na 601 dorosłych chorych na astmę, dotyczących samopomocy, kawę lub herbatę z reguły z "dobrym" efektem w samoleczeniu stosowało aż ok. 6% z nich (różnego typu zioła - 8%, dostępne bez recepty preparaty zawierające adrenalinę lub efedrynę - 6%). Jednak takie postępowanie, podobnie jak stosowanie ziół, było związane z większą częstością hospitalizacji. Zatem wiara w skuteczność zwalczania zaostrzenia astmy przez wypicie filiżanki kawy lub herbaty jest złudna, choć wydaje się, że napoje te mogą być raczej bezpiecznie spożywane przez astmatyków.
Zioła a alergia
W ramach zasad coraz modniejszego, tak zwanego zdrowego, ekologicznego trybu życia, zamiast kawy i herbaty preferuje się stosowanie naparów z różnych roślin i owoców. Herbatki ziołowe są coraz bardziej popularne i stanowią coraz większy segment rynku napojów. Upowszechnia się również stosowanie ziół w leczeniu. Ziołolecznictwo, choć nie jest zalecane rutynowo w racjonalnej medycynie, może być z powodzeniem stosowane w leczeniu wielu chorób jako leczenie uzupełniające. Zalecanie ziół jest pewnym spełnieniem oczekiwań chorych, którzy mocno wierzą w ich niezwykłą skuteczność. Poza tym leczenie ziołami jest modne oraz propagowane i reklamowane przez media jako tzw. leczenie bezpieczne, bez działań niepożądanych, często przeciwstawiane współczesnej farmakoterapii. Dlatego nie tylko w naszym kraju, ale również w krajach Europy i Stanach Zjednoczonych ziołolecznictwo stosowane jest chętnie w wielu chorobach, często w ramach samoleczenia. Egzotyczne zioła są podstawowym elementem leczenia w coraz modniejszych w krajach rozwiniętych nurtach medycyny alternatywnej, np. w tradycyjnej medycynie chińskiej, indyjskiej, indonezyjskiej, tybetańskiej (np. Padma 28) i japońskiej (np. Saibuko-to), gdzie są traktowane jako rodzaj średniowiecznego panaceum (19, 20, 21, 22, 23, 24), co należy uznać za sprzeczne z racjonalnym podejściem do leczenia. Część praktykujących, nawet światłych zielarzy uważa bowiem, że dotychczasowe zasady stosowania ziół nie wykorzystują ich wszystkich możliwości i próbuje tłumaczyć ich działanie (zwłaszcza bardzo złożonych mieszanek), używając spekulatywnych pojęć z zakresu medycyny biofizycznej lub biocybernetycznej (24). Organizm ludzki ma być otwartym systemem funkcjonującym zgodnie z zasadami tzw. fizyki nieliniowej, a pełnia zdrowia - stanem najwyższej złożoności (największa liczba informacji). Zioła (np. Padma 28) mają dostarczać organizmowi informacje uzyskane ze środowiska, co ma mu pozwolić na odtwarzanie lub utrzymywanie odpowiedniego dla zdrowia stanu złożoności (19). Im więcej ziół w mieszance (więcej "informacji"), tym są one skuteczniejsze jako "panaceum". Wyciągi z ziół wchodzą w skład niektórych leków homeopatycznych.
Zioła miały i mają swoje miejsce w leczeniu chorób alergicznych. W zakresie działania ogólnego najczęściej wykorzystuje się ich działanie ogólnie wzmacniające i mniej lub bardziej immunostymulujące (Biostymina - wyciąg z aloesu). Zioła stosowane są również miejscowo. Obok astmy (patrz niżej) są stosowane w nieżytach nosa (rumianek, mydlnica - płukanie nosa, okłady, majeranek - tabaczka przeciwkataralna) oraz alergii skórnej (bobrek, podróżnik, mniszek, koper włoski, kruszyna, rumianek, rozmaryn, lawenda, tymianek itp.). W przypadku wyprysku wykorzystywano ich działanie antyseptyczne, ściągające i przeciwzapalne, i zalecano nie tylko miejscowo w postaci maści, ale również ogólnie w postaci gotowych preparatów (Degrosan, Chorofilan, Azulan, Succ. Bardanae itp.).
Trzeba podkreślić, że leczenie ziołami nie zawsze jest bezpieczne. W ramach medycyny racjonalnej staramy się stosować środki, o których wiadomo, co działa, jak działa, dlaczego działa i czy istnieje ryzyko działań niebezpiecznych dla chorego. Co do większości ziół i mieszanek ziołowych nie ma wyczerpujących odpowiedzi na te pytania. Wiele ziół jest stosowanych z powodu silnego działania zawartych w nich substancji, przy czym ich stężenie może znacznie różnić się w różnych porcjach surowca, nawet do tego stopnia, że możliwe jest ujawnianie się ich działań niepożądanych lub nawet działania toksycznego (3, 4, 21, 24). Zioła to w większości chwasty (zwłaszcza Compositae), oczywiste zatem, że mogą zawierać wiele alergenów i po ich spożyciu zdarzają się również reakcje alergiczne (25, 26, 27, 28, 29), często nawet przy stosowaniu dawek homeopatycznych (30). Dla alergików szczególnie niebezpieczne mogą być zioła zawierające kwiaty (lub dosładzane miodem, który może zawierać alergeny Compositae), bowiem, obok innych alergenów, mogą występować w nich również alergeny pyłkowe i wywoływać różnego typu reakcje alergiczne u chorych z pyłkowicą, których w populacji jest coraz więcej. Możliwe są różne reakcje krzyżowe alergenów zawartych w ziołach. Przykładem niech będzie tak popularne zioło jak rumianek, mogące być przyczyną poważnych reakcji alergicznych (alergia kontaktowa, reakcje anafilaktyczne, alergiczny nieżyt spojówek), co znajduje swój wyraz w bogatym piśmiennictwie (13, 28, 29, 31, 32, 33, 34). Preparaty ziołowe stosowane miejscowo mogą być przyczyną alergii kontaktowej. Zioła mogą być również przyczyną alergii zawodowej wśród pracowników pracujących przy obróbce surowców służących do ich przygotowania.
Zatem pamiętając, jak wiele obecnie stosowanych leków wyizolowano z różnych surowców pochodzenia roślinnego, należy podkreślić, że również obecnie niektóre zioła i inne surowce pochodzenia roślinnego o znanym składzie i działaniu mogą stanowić cenne, ale raczej uzupełnienie racjonalnego leczenia. Wysoce spekulatywne koncepcje mające tłumaczyć szczególne działanie niektórych mieszanek ziołowych jako panaceum (lub wzmacniające zdrowie nawet jeśli jest się zdrowym), należy uznać za próby adaptacji współczesnego ziołolecznictwa do modnych obecnie koncepcji medycyny alternatywnej i jeden ze sposobów dostosowania się do obecnych zasad funkcjonowania rynku usług medycznych w naszym kraju (moda, reklama, promocja), który jest coraz bardziej atrakcyjny finansowo. W ramach medycyny akademickiej rutynowe (na wszystkie choroby) stosowanie ziół, zwłaszcza o niezidentyfikowanym składzie, nie powinno być zalecane. W przypadku chorych z niektórymi postaciami alergii stosowanie ziół może być nawet potencjalnie szkodliwe (krzyżowe reakcje alergenów, obecność pyłków chwastów itp.).
Ziołolecznictwo astmy
Ziołolecznictwo, choć nie rutynowo, jest również stosowane w leczeniu chorób o podłożu immunologicznym, w tym alergii i astmy. Jest to jednak w naszym kraju zjawisko marginalne. Wiele leków stosowanych obecnie w leczeniu chorób alergicznych i astmy pierwotnie wyizolowano z surowców roślinnych. Po określeniu ich budowy, modyfikacji cząsteczek pod kątem zwiększenia skuteczności, po obiektywnej ocenie tej skuteczności i możliwości występowania działań niepożądanych (kromony, efedryna z przęśli dwukłosowej, teofilina z kawy, bromheksyna z orzechów malabara, forskolina z Coleus forskohili, cyklosporyna itp.) stwierdzono, że stanowią one ważny element farmakoterapii astmy. Prawdą jest, że jeszcze do niedawna zioła odgrywały istotną rolę w leczeniu astmy, zwłaszcza zawierające efedrynę lub atropinę oraz działające wykrztuśnie. W mieszankach ziołowych zalecanych astmatykom można spotkać: bieluń (Stramonium), podbiał (Farfarae), czarną malwę, pięciornik, szantę, glistnik, czarny bez, bratek, arnikę, oman, pokrzyk, lobelię, tymianek, lawendę, anyżek, hyzop, marihuanę itp. Niekiedy zalecano wziewne stosowanie ziół, w postaci papierosów - Cigaretts Lancelot. W Polsce, w postaci papierosów i tytoniu do ich sporządzania, dostępny był preparat Astmosan, zawierający liście bielunia, szałwi, pokrzyku, lobelii z dodatkiem cytrynianu potasu. Zalecano wypalanie kilku papierosów na dobę. W niektórych regionach (Chiny), nawet współcześnie, niektóre zioła stanowią podstawę leczenia astmy (Ma huang - zawierająca efedrynę, Ginkgo bilobae, magnolia, pinellia, platycodon itp.), w innych, w ramach medycyny naturalnej (Japonia), mogą stanowić cenne uzupełnienie uznanych sposobów leczenia (Saibuko-to, Shoseiryu-to, Moku-boi-to, Sho-saiko-to, Bakumondo-to - mające słabe działanie przeciwleukotrienowe) lub nawet je zastępować w okresach znacznej remisji choroby. W Europie wielu chorych na astmę również preferuje zioła, traktując je również jako sposób bardziej naturalny (ekologiczny) i znacznie bezpieczniejszy od zalecanego leczenia przy użyciu silnych środków farmakologicznych (sterydofobia). Zwolennicy leczenia ziołami astmy i zapaleń oskrzeli zalecają np. nacieranie olejkiem eukaliptusowym oraz kompresy z imbiru, herbatki z arcydzięgla, anyżku i miłorzębu, napary z podbiału, pierwiosnka i czarnego pieprzu, syropy gwajakolowe i piniowe itp. Zioła stanowią podstawę leczenia astmy w coraz modniejszych nurtach medycyny tradycyjnej (chińskiej, tybetańskiej, japońskiej, koreańskiej). (20, 21) Wiele surowców z egzotycznych roślin pochodzących z tego obszaru stosowanych pojedynczo lub w preparatach złożonych jest obecnie testowanych przy użyciu metod właściwych medycynie akademickiej, pod kątem użyteczności w leczeniu astmy i atopowego zapalenia skóry (21). W części pilotowych badań uzyskane wyniki są zachęcające. Przypuszcza się, że dotychczas jeszcze nie do końca określone składniki tych ziół mogą cechować się słabym działaniem przeciwzapalnym (Cordyceps sinensis, Perilla frutescens), bronchodylatacyjnym (Belladonna, Datura stramonium, herbata, kawa), przeciwbakteryjnym, wykrztuśnym, uspokajającym, przeciwhistaminowym (Scutellaria), przeciwcholinergicznym (Datura stramonium), immunosupresyjnym lub immunomodulującym (Echinacea, MSSM-002), co może warunkować ich korzystny efekt w przypadku chorób o alergicznej przyczynie (20, 21, 22, 23). Zioła tradycyjnej medycyny japońskiej - Saibuko-to cechuje działanie przeciwleukotrienowe, a Ginkgo bilobae zawiera czynnik działający antagonistycznie do PAF (21). Trwają prace nad wyizolowaniem i określeniem czynnych składników, na których bazie można by opracować nowe leki (20, 21).
Aromatoterapia astmy
Leczenie zapachami ma wielowiekową tradycję, zwłaszcza w medycynie wschodniej. Nawrót popularności aromatoterapii wiązać można z panującą modą, przy czym obecnie takiemu leczeniu również nadaje się cechy panaceum. Część zwolenników aromatoterapii uważa, że metoda ta może być stosowana w wielu chorobach, ponieważ zapachy działają drogą odruchów, dostarczając do organizmu informacje ze środowiska, oddziałując na ludzką podświadomość i wyzwalając tzw. pozytywną energię zdrowienia. Taka koncepcja jest podstawą obecnej popularności leczenia zapachami w ramach medycyny alternatywnej (35). Szczególnie chętnie stosuje się olejki zapachowe w leczeniu chorób układu oddechowego, wykorzystując ich słabe właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, uspokajające i wykrztuśne. W astmie stosowane są wdychania olejków: eukaliptusowego, cedrowego, cyprysowego, rozmarynowego i uzyskanego z melisy, u dzieci dodatkowo zaleca się olejek mandarynkowy, pomarańczowy, cynamonowy i waniliowy. Mogą być one w różny sposób rozpraszane w otoczeniu pacjenta lub stosowane w ramach seansów wdychania przy użyciu specjalnych lamp lub kominków zapachowych często łączonych z technikami medytacji. Brak jest obiektywnych badań co do skuteczności, a zatem wartości takiego, co najwyżej wspomagającego, sposobu leczenia. Trzeba pamiętać, że mogą istnieć pacjenci uczuleni na alergeny surowców, z których otrzymuje się preparaty do aromatoterapii, oraz że ich wdychanie może nasilać nadreaktywność oskrzeli i wyzwalać napady astmy.
Drzewo herbaciane
Z omawianym problemem semantycznie związane jest zagadnienie reakcji alergicznych na alergeny zawarte w produktach pochodzących z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia), rośliny występującej m. in. w Australii. Jest ona również dobrym przykładem już dobrze poznanych konsekwencji stosowania niektórych surowców roślinnych, które z punktu widzenia higieny i kosmetyki cechują się bardzo korzystnymi właściwościami. Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca oil) jest obecnie bardzo modnym składnikiem preparatów kosmetycznych (mydła, szampony), jak również środków leczących choroby skóry - od infekcji po łuszczycę (36, 37, 38). Środki te reklamowane niekiedy jako panaceum są coraz częściej dostępne w naszym kraju. Niestety, jak się okazało, olejek z drzewa herbacianego ma szczególnie silne właściwości uczulające i opisano wiele przypadków uczuleń kontaktowych z nim związanych. Z badanych w Skin and Cancer Foundation w Sydney 28 zdrowych ochotników aż u 3 stwierdzono dodatnie wyniki testów płatkowych z olejkiem z tego drzewa. Uczulenia powodują prawdopodobnie różne frakcje terpenowe tego olejku (d-limonen, alfa-terpinen, aromadendren, terpinen-4, p-cymene, alfa-felandren), zwłaszcza d-limonen (39, 40, 41). Niekiedy stwierdza się reakcje krzyżowe z alergenami kalafonii (42). Jednak, mimo że produkty drzewa herbacianego cechuje bardzo silna zdolność do alergizacji i możliwe są nawet reakcje uogólnione (43), nie zawsze są one czynnikiem sprawczym reakcji uczuleniowych wywołanych użyciem środka zawierającego jego wyciągi, bowiem produkty te mogą zawierać także inne substancje uczulające, zatem wnioski powinny być ostrożne (44). Bardzo rzadko możliwe są uczulenia na alergeny drzewa herbacianego drogą powietrznopochodną (45). •
Piśmiennictwo:
1. Kruszewski J.: Alergia a używki. I. Kawa (kofeina) Alergia i Ty, 2000/2001, nr 4, 54-7. 2. Hino H, Kasai S, Hattori N, i wsp.: Case of allergic urticaria caused by erythritol. J Dermatol. 2000, 27, 163-5. 3. Srinivasan R, Smolinske S, Greenbaum D.: Probable gastrointestinal toxicity of Kombucha tea: is this beverage healthy or harmful? J Gen Intern Med. 1997 Oct; 12 (10): 643-4. 4. Hesseling PB, Joubert JR.: The effect of rooibos tea on the type I allergic reaction. S Afr Med J. 1982, 62, 1037-8. 5. Saavedra JM, Marin-Pozo JF.: Allergy to natural honeys and camomile tea. Int Arch Allergy Immunol. 1995, 108, 170-4. 6. Jayawardana PL, Udupihille M.: Ventilatory function of factory workers exposed to tea dust. Occup Med (Lond). 1997, 47, 105-9. 7. Lewis J, Morgan WK.: Tea asthma: response to specific and non-specific challenges. Br J Ind Med. 1989, 46, 350-1. 8. Mirbod SM, Fujita S, Miyashita K, i wsp.: Some aspects of occupational safety and health in green tea workers. Ind Health. 1995, 33, 101-17. 9. Roberts JA, Thomson NC.: Tea-dust induced asthma. Eur Respir J. 1988, 1, 769-70. 10. Uragoda CG.: Respiratory disease in tea workers in Sri Lanka. Thorax. 1980, 35, 114-7. 11. Uragoda CG.: Tea maker s asthma. Br J Ind Med. 1970, 27, 181-2. 12. Zuskin E, Kanceljak B, Schacter EN, i wsp.: Respiratory function and immunologic status in workers processing dried fruits and teas. Ann Allergy Asthma Immunol. 1996, 77, 417-22. 13. Muller J, Halweg H, Podsiadlo B, i wsp.: Symptoms and functional disorders of the respiratory system caused by exposure to tea dust. Pneumonol Alergol Pol. 1991, 59, 210-7. 14. Cartier A, Malo JL.: Occupational asthma due to tea dust. Thorax 1990, 45, 203-6. 15. Shirai T, Sato A, Hara Y.: Epigallocatechin gallate. The major causative agent of green tea-induced asthma. Chest 1994, 106, 1801-5. 16. Shirai T, Sato A, Chida K, i wsp.: Epigallocatechin gallate-induced histamine release in patients with green tea-induced asthma. Ann Allergy Asthma Immunol 1997, 79, 65-9. 17. Schwartz J, Weiss ST.: Caffeine intake and asthma symptoms. Ann Epidemiol. 1992, 2, 627-35. 18. Blanc PD, Kuschner WG, Katz PP, i wsp.: Use of herbal products, coffee or black tea, and over-the-counter medications as self-treatments among adults with asthma. J Allergy Clin Immunol 1997, 100, 789-91. 19. Schwabl H.: Padma 28 i jej koncepcja w ujęciu teorii fizyki nieliniowej. Padma 28 Materiały V Sympozjum. Warszawa 18-19.06.1993, str 22. 20. Xiu-Min Li, Chih-Kang Huang, Teng-Fei Zhang i wsp.: The Chinese herbal medicine formula MSSM-002 supresses allergic airway hyperreactivity and modulates TH1/TH2 responses in a murine model of allergic asthma. J Allergy Clin Immunol 2000, 106, 660-8. 21. Ziment I, Tashkin DP.: Alternative medicine for allergy and asthma. J Allergy Clin Immunol 2000, 106, 603-14. 22. Harish MS, Nagur M, Badami S.: Antihistaminic and mast cell stabilizing activity of Striga orobanchioides. J Ethnopharmacol 2001 Jul; 76 (2): 197-200. 23. Chinese herbs for eczema. Lancet. 1990, 21; 336, 177. 24. Kruszewski J.: Metody niezweryfikowane i metody medycyny alternatywnej w diagnostyce i leczeniu chorób o podłożu immunologicznym. W. Immunologia kliniczna, pod red. Kowalski M, Mediton 627-656. 25. Benner MH, Lee HJ.: Anaphylactic reaction to chamomile tea. J Allergy Clin Immunol. 1973, 52, 307-8. 26. Blanc PD, Trainor WD, Lim DT.: Herbal tea asthma. Br J Ind Med. 1986, 43, 137-8. 27. Perarnau JM, Metais P, Schaeffer M, i wsp.: Gastritis varioliformis with human basophil degranulation test positive for an herbal tea mixture. Gastroenterol Clin Biol. 1984, 8, 676. 28. Pereira F, Santos R, Pereira A.: Contact dermatitis from chamomile tea. Contact Dermatitis. 1997, 36, 307. 29. Rodriguez-Serna M, Sanchez-Motilla JM, Ramon R, i wsp.: Allergic and systemic contact dermatitis from Matricaria chamomilla tea. Contact Dermatitis. 1998, 39, 192-3. 30. Helbling A, Brander KA, Pichler WJ i wsp.: Anaphylactic shock after subcutaneous injection of mandragora D3, a homeopathic drug. J Allergy Clin Immunol 2000, 106, 989-990. 31. Florido-Lopez JF, Gonzalez-Delgado P, Saenz de San Pedro B, i wsp.: Allergy to natural honeys and camomile tea. Int Arch Allergy Immunol 1995, 108, 170-4 32. Subiza J, Subiza JL, Alonso M, i wsp.: Allergic conjunctivitis to chamomile tea. Ann Allergy. 1990, 65, 127-32. 33. Subiza J, Subiza JL, Hinojosa M, i wsp.: Anaphylactic reaction after the ingestion of chamomile tea: a study of cross-reactivity with other composite pollens. J Allergy Clin Immunol. 1989, 84, 353-8. 34. Casterline CL.: Allergy to chamomile tea. JAMA. 1980, 244, 330-1. 35. Kruszewski J.: Niekonwencjonalne metody leczenia astmy oskrzelowej. Pneumonologia i Alergologia Polska, 1999, Suplement 1/99, 79-88. 36. Rubel DM, Freeman S, Southwell IA.: Tea tree oil allergy: what is the offending agent? Report of three cases of tea tree oil allergy and review of the literature. Australas J Dermatol 1998, 39, 244-7. 37. Knight TE, Hausen BM.: Melaleuca oil (tea tree oil) dermatitis. J Am Acad Dermatol 1994, 30, 423-7. 38. Bhushan M, Beck MH.: Allergic contact dermatitis from tea tree oil in a wart paint. Contact Dermatitis. 1997, 36, 117-8. 39. Knight TE, Hausen BM.: Melaleuca oil (tea tree oil) dermatitis. J Am Acad Dermatol 1994, 30, 423-7. 40. Hausen BM, Reichling J, Harkenthal M.: Degradation products of monoterpenes are the sensitizing agents in tea tree oil. Am J Contact Dermat. 1999, 10, 68-77. 41. Rubel DM, Freeman S, Southwell IA.: Tea tree oil allergy: what is the offending agent? Report of three cases of tea tree oil allergy and review of the literature. Australas J Dermatol. 1998, 39, 244-7. 42. Selvaag E, Eriksen B, Thune P.: Contact allergy due to tea tree oil and cross-sensitization to colophony. Contact Dermatitis. 1994, 31, 124-5. 43. de Groot AC, Weyland JW.: Systemic contact dermatitis from tea tree oil. Contact Dermatitis. 1992, 27, 279-80. 44. Greig JE, Thoo SL, Carson CF, i wsp.: Allergic contact dermatitis following use of a tea tree oil hand-wash not due to tea tree oil. Contact Dermatitis. 1999, 41, 354-5. 45. de Groot AC.: Airborne allergic contact dermatitis from tea tree oil. Contact Dermatitis. 1996, 35, 304-5.
Poprzednie wiadomości
Choroby alergiczne
Uwaga lekarzy i pacjentów jest skupiona na wzrastającym trendzie zachorowań na choroby alergiczne oraz na patomechanizmie tych chorób, który do końca nie jest wyjaśniony. Praca przedstawia mediatorowo-komórkowe zjawiska w atopii. Głównie te, które toczą się na błonach śluzowych górnych dróg oddechowych.
Wpływ matki na rozwój alergii pokarmowej u dzieci
Matki mogą przyczyniać się do ekspresji alergii pokarmowej u swojego dziecka w kilku mechanizmach. Stwierdzono, że czynnik genetyczny może odgrywać podstawową rolę w rozwoju alergii.