-
Jesteś tutaj:
- Strona główna
- Słownik
Słownik
Alergen
Substancja obca, na którą jednostka może przejawiać uczulenie i w obronie przed którą układ oporonościowy organizmu wytwarza substancję zwaną immunoglobuliną E. Alergen może także nosić nazwę antygen.
Alergenem może być każda cząsteczka białkowa, najczęściej mikroskopijnej wielkości. W zależności od źródła pochodzenia mogą być to alergeny roślinne lub zwierzęce. Najczęstszymi źródłami alergenów są: pyłki kwitnących drzew, krzewów, traw, zbóż i chwastów, kurz i bytujące w nim roztocza, sierść kota, psa, wełna, pierze, pleśnie i grzyby, oraz pokarmy: mleko, jaja, sery, czekolada, kakao, pomidory, owoce cytrusowe, ryby i inne. Alergen może przedostać się do organizmu różnymi drogami: wnikać przez skórę, osiadać na spojówkach, wraz z wdychanym powietrzem docierać do błony śluzowej górnych dróg oddechowych i oskrzeli, wreszcie przenikać przez błonę śluzową przewodu pokarmowego gdy jest składnikiem posiłku.
Alergen – każdy antygen zewnątrzpochodny wywołujący reakcję alergiczną (uczuleniową).
Alergeny można podzielić na:
* wziewne (kurz, czyli wszystko to co wchodzi w jego skład: szczątki roślin, roztocze, szczątki zwierząt),
* pokarmowe, czyli takie, które dostają się do naszego organizmu razem z pokarmem, np. owoalbumina (albumina jaja kurzego),
* kontaktowe, wywołujące reakcję alergiczną po zetknięciu ze skórą, np. lateks, metale,
* leki, szczególnie antybiotyki β-laktamowe oraz kuraropochodne leki stosowane w anestezji. Alergeny nie wykazują szczególnych podobieństw, nie można więc określić, czy dana substancja może być alergenem, czy nie.
Stosuje się natomiast ujednolicone nazewnictwo alergenów, składające się z trzech członów:
* skrót nazwy rodzajowej organizmu, z którego pochodzi alergen,
* skrót nazwy gatunkowej tego organizmu,
* cyfra lub liczba arabska oznaczająca konkretny antygen danego organizmu. W przypadku istnienia kilku izoform alergenu do cyfry lub liczby dodaje się kolejne małe litery alfabetu łacińskiego, Przykład: Der p 1 oznacza antygen nr 1 wyizolowany z Dermatophagoides pteronyssinus. Zwykle antygeny najsilniej uczulające są oznaczone cyfrą 1 i noszą nazwę alergenów głównych, czyli takich, które uczulają ponad 50% pacjentów danej grupy. Der p 1 jest antygenem głównym, gdyż u ponad 50% pacjentów uczulonych na kurz stwierdza się także uczulenie na ten właśnie alergen. Alergeny uczulające mniej niż 50% osób w danej grupie są nazywane alergenami słabymi.
Najczęściej spotykane alergeny to:
* dym papierosowy i smog. W skład smogu miejskiego wchodzi kurz o silnym potencjale alergizującym, podejrzewa się także udział węglowodorów aromatycznych, obecnych także w dymie papierosowym i odpowiedzialnych za jego właściwości alergogenne,
* roztocze – szczególnie alergogenne są gatunki z rodzajów Dermatophagoides oraz Euroglyphus. Alergeny pochodzące z roztoczy to enzymy jelitowe obecne w ich odchodach (grupa 1 alergenów roztoczy) oraz białka tkanek (grupa 2 alergenów roztoczy),
* kurz – jego potencjał alergizujący jest często związany z istnieniem w nim roztoczy, ich odchodów lub fragmentów tkanek. Gatunkiem odpowiedzialnym zwykle za alergiczne właściwości kurzu jest Dermatophagoides pteronyssinus,
* pyłki roślin, wywołujące alergię szczególnie często i występujące w okresie od marca do października,
* sierść zwierzęca,
* pasożyty, np. owsik.
Do antygenów najczęściej wywołujących alergię należą:
* Pyłki roślinne (odpowiedzialne za występowanie kataru siennego) - leszczyna, olcha, wiąz, buk, brzoza, topola, dąb, wierzba, jesion, grab, bez czarny, lipa drobnolistna, trawy, babka lancetowata, pokrzywa, komosa, szczaw, bylica
* zarodniki pleśni
* leki - penicylina i antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego
* produkty spożywcze:
- orzechy – stąd, jako zabezpieczenie prawne, często umieszczana na produktach spożywczych informacja o możliwości zawierania śladowych ilości orzechów lub migdałów
- ziarno sezamu
- ryby i inne owoce morza
- białko jaj, soja, mleko, rośliny strączkowe, kukurydza, zboża, czekolada.
* jad owadów, np. jad pszczół, szerszeni, os
* zwierzęta i ich wydzieliny - sierść – najczęściej kota o ślina o złuszczony naskórek i pot; roztocze kurzu domowego; jego odchody i chityna są powszechnymi alergenami w domach.

Co jest najważniejsze w mieszkaniu alergika? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, ale wiadomo, że podstawą jest uwolnić się od alergenów. Dlatego temat ten traktujemy tak szeroko i z różnych stron:
